Артериялық қан қысымы тәулік бойы өзгеріп отырады. Ол дене белсенділігіне, күйзеліске, ұйқыға, ауа температурасына және тіпті тәулік уақытына байланысты.
Жедел медициналық жәрдем бөлімінің меңгерушісі Дамир Юлдашевпен бірге қан қысымы туралы ең жиі қойылатын сұрақтарға жауап беріп, аңыз бен шындықты ажыратамыз.
Аңыз 1. Егер еш жеріңіз ауырмаса, қан қысымы қалыпты деген сөз.
Шындық: Жоғары қан қысымын көбіне «үнсіз өлтіруші» деп атайды. Ол ұзақ жылдар бойы ешқандай белгі бермей, жүрекке, қан тамырларына, бүйрекке және миға біртіндеп зақым келтіруі мүмкін. Қан қысымыңызды білудің жалғыз жолы – оны өлшеу.
Аңыз 2. Төмен қан қысымы әрдайым қауіпті.
Шындық: Кейбір адамдар үшін 90/60 мм сын. бағ. қалыпты көрсеткіш болып саналады, егер өздерін жақсы сезінсе. Бірақ қан қысымы кенеттен төмендеп, әлсіздік, бас айналу, көздің қарауытуы, есінен тану немесе кеуде тұсының ауыруымен қатар жүрсе, міндетті түрде дәрігерге қаралу қажет.
Аңыз 3. Қан қысымын тек егде жастағы адамдар ғана өлшеуі керек.
Шындық: Қан қысымын барлық ересек адамдарға, соның ішінде жастарға да тұрақты бақылау ұсынылады. Артериялық гипертония «жасарып» келеді, ал оны ерте анықтау ауыр асқынулардың алдын алуға мүмкіндік береді.
Аңыз 4. Қан қысымы қалыпқа келсе, емдеуді тоқтатуға болады.
Шындық: Егер дәрігер дәрілік препараттарды тағайындаса, олар дәл тұрақты қабылданған кезде ғана тиімді әсер етеді. Дәрілерді өз бетінше тоқтату қан қысымының күрт көтерілуіне және инсульт немесе инфаркт қаупінің артуына себеп болуы мүмкін.
Аңыз 5. Кофе әрдайым қан қысымын күрт көтереді.
Шындық: Көпшілік адамдарда бір кесе кофенің әсері қысқа мерзімді әрі айтарлықтай болмайды. Бірақ егер сізде артериялық гипертония болса немесе кофе ішкеннен кейін өзіңізді жайсыз сезінсеңіз, бұл мәселені дәрігермен талқылаған жөн.
Қандай жағдайда міндетті түрде дәрігерге қаралу керек?
• қан қысымы тұрақты түрде 140/90 мм сын. бағ.-тан жоғары болса;
• қан қысымы үнемі 90/60 мм сын. бағ.-тан төмен болып, өзіңізді нашар сезінсеңіз;
• қатты бас ауруы, кеуде тұсының ауыруы, ентігу, сөйлеудің бұзылуы, қолдың немесе аяқтың әлсіздігі, есінен тану байқалса.
Қан қысымын тұрақты бақылау небәрі бір минут уақытыңызды алады, бірақ ауыр асқынулардың алдын алып, денсаулығыңызды ұзақ жылдар бойы сақтауға көмектеседі.
